Zo bepaal je de juiste framemaat voor je fiets

Je zoekt een fiets en ziet maten in centimeters, inches of letters als S en M. Alleen je lichaamslengte invullen geeft dan niet altijd uitsluitsel: beenlengte en framevorm spelen ook mee. Meet daarom eerst je binnenbeenlengte en gebruik de uitkomst als richtlijn, niet als definitieve keuze. Hieronder lees je hoe je die meting uitvoert, waarom de maat per fietstype kan verschillen en waarop je let als je een fiets past.

Wat zegt de framemaat precies?

De framemaat is een aanduiding voor de hoogte van het frame. Bij veel stadsfietsen wordt die in centimeters gegeven; de precieze meetmethode kan per type of merk verschillen. De ANWB beschrijft de framehoogte als de afstand van de trapas tot het punt waar de zadelpen uit het frame komt. Controleer dus bij een maattabel of de maat op dezelfde manier wordt gedefinieerd. Een maat in centimeters is niet automatisch hetzelfde als een andere maat met hetzelfde getal bij een ander model.

De framehoogte is bovendien maar één onderdeel van de pasvorm. De afstand van zadel tot stuur en de vorm van het frame bepalen mede hoe je zit en hoeveel ruimte je hebt. Een fiets met een passende framemaat kan daardoor nog steeds te lang, te kort of te sportief aanvoelen. Zie een berekening als beginpunt voor de keuze, niet als garantie dat de fiets meteen goed zit.

Hoe meet je je binnenbeenlengte?

Meet zonder schoenen, op een vlakke vloer. Ga rechtop staan met je voeten ongeveer 15 centimeter uit elkaar. Meet vanaf de vloer tot aan je kruis, of gebruik een boek: klem het stevig tussen je benen alsof je op een zadel zit en meet van de vloer tot de bovenkant van het boek. Vraag iemand om te helpen als je de meetlat niet recht kunt houden. De ANWB gebruikt deze binnenbeenlengte als uitgangspunt voor de framemaatberekening.

Herhaal de meting om vergissingen te voorkomen. Noteer het resultaat in centimeters en gebruik steeds dezelfde eenheid. Meet niet vanaf de taille of vanaf de bovenkant van je heup: dat is niet de afstand die voor deze richtberekening bedoeld is. Draag ook geen dikke broek of schoenen die de meting veranderen. Een kleine meetfout kan al een andere uitkomst geven wanneer je dicht bij twee beschikbare maten zit.

Welke berekening past bij jouw fietstype?

Als vuistregel vermenigvuldig je de binnenbeenlengte met een factor die past bij het soort fiets. Voor een stadsfiets noemt de ANWB factor 0,66 en voor een racefiets 0,68. Bij een binnenbeenlengte van 80 centimeter levert dat respectievelijk 52,8 en 54,4 centimeter op. Dat verschil laat zien waarom je de berekening niet zonder meer van het ene fietstype op het andere moet toepassen. De uitkomst is een richtmaat; beschikbare maten en geometrie verschillen per model.

Een mountainbike kan een andere maataanduiding hebben dan een stadsfiets of racefiets. Sommige modellen worden bijvoorbeeld met letters aangeduid in plaats van een framehoogte in centimeters. Zet zulke aanduidingen niet zelf om naar centimeters zonder de tabel van het merk te raadplegen. Ook bij een elektrische fiets blijft het type frame en de vorm van het model van belang. Als je nog twijfelt welk soort e-bike bij je ritten past, helpt een elektrische fiets kiezen om gebruik en fietstype eerst naast elkaar te zetten.

Hoe gebruik je een maattabel zonder je te vergissen?

Begin met de maattabel van het merk en het exacte model dat je op het oog hebt. Kijk of de tabel werkt met lichaamslengte, binnenbeenlengte of allebei. Een tabel kan bijvoorbeeld een bereik geven waarin verschillende framematen voor een deel dezelfde lichaamslengte ondersteunen. Gazelle vermeldt onder meer dat maatadviezen per model uiteenlopen en dat lichaamslengte niet de enige factor is; de fabrikant raadt aan de fiets te testen. Zie de tabel daarom als selectiehulp en niet als universele norm.

Let bij het vergelijken op de notatie én op de fietssoort. Een stadsfiets van 53 centimeter en een racefiets met hetzelfde getal hoeven niet hetzelfde te passen. Bij een e-bike kunnen accupositie, instapvorm en frameontwerp eveneens meespelen in hoe makkelijk je de fiets hanteert. Vergelijk dus bij voorkeur modellen binnen dezelfde categorie en gebruik voor elk model de bijbehorende maattabel.

Koop je online, zoek dan de maattabel voor de exacte uitvoering en vraag na hoe de framemaat is gemeten als dat niet duidelijk is. Bij een tweedehands fiets kun je de verkoper vragen naar de opgegeven maat en het modelnummer. Een foto of een losse maat in een advertentie vertelt niet altijd genoeg over de effectieve zitpositie. Kijk ook of de zadelpen nog binnen de markering kan worden afgesteld; forceer die niet voorbij de veiligheidsmarkering.

Hoe controleer je de maat tijdens het passen?

Zet eerst het zadel zo dat je tijdens het trappen een comfortabele beenstrekking hebt. De ANWB noemt voor de zadelhoogte de vuistregel binnenbeenlengte × 0,883, gemeten vanaf de trapas. Bij een binnenbeenlengte van 80 centimeter komt die berekening uit op ongeveer 70,6 centimeter. Dit is een startinstelling, geen reden om een fiets te kiezen waarvan je het zadel buiten de toegestane markering moet zetten. Controleer vervolgens of je ontspannen bij het stuur kunt en je armen niet strak hoeft te strekken.

Maak, als dat kan, een proefrit. Let op of je gemakkelijk op- en afstapt, de fiets gecontroleerd kunt starten en stoppen en je knieën tijdens het trappen niet tegen het stuur of frame komen. Een fiets die alleen goed voelt wanneer je het zadel extreem hoog of laag zet, vraagt om een tweede controle van de maat en afstelling. Probeer bij twijfel ook de aangrenzende framemaat, want het verschil merk je vaak beter tijdens het rijden dan naast de fiets.

Een kleinere maat kan soms met zadelhoogte of stuurpositie worden aangepast, maar zulke aanpassingen hebben grenzen. Een grotere fiets is niet automatisch comfortabeler omdat je langer bent; de reikwijdte naar het stuur kan juist te groot zijn. Kijk daarom naar het complete gevoel: kun je vlot sturen, remmen en je positie veranderen zonder te rekken of in elkaar te zakken? Kies je een e-bike, dan zijn gewicht en gebruikssituatie eveneens relevant; de beste tijd om een e-bike te kopen is een andere afweging dan de maat, maar helpt je de aankoop zorgvuldig te plannen.

Wat doe je als je tussen twee maten valt?

Gebruik eerst de modeltabel en je proefrit om te bepalen welke maat je de meeste controle geeft. Vergelijk niet alleen de zadelhoogte: let ook op de afstand tot het stuur en de ruimte om te bewegen. Bij een sportieve fiets kan de gewenste zithouding anders zijn dan bij een stadsfiets waarop je rechtop wilt zitten. Dezelfde berekende framehoogte leidt dus niet automatisch tot dezelfde keuze voor ieder gebruik.

Kom je er niet uit, neem dan je binnenbeenlengte en de maattabel mee naar een fietsenwinkel en vraag of je beide maten kunt passen. Bij lichamelijke klachten of een ingewikkelde pasvorm kan een deskundige afstelling nuttig zijn. Laat een fiets niet passend lijken door onderdelen buiten hun markering te verstellen. De juiste framemaat is uiteindelijk de maat waarmee je de fiets veilig kunt bedienen en die, na normale afstelling, prettig voelt voor de ritten die je ermee maakt.